De Aanvraagloze Maatschappij, door Annemarie van Gaal

Congres Armoede & Betaalbaarheid| 14 september 2017

Nederland bezwijkt nog een keer onder haar eigen bureaucratie. Voor alles zijn regels, instructies en vooral veel, heel veel aanvraagformulieren. Zolang je er niet dagelijks mee te maken hebt, lach je erom. Maar voor mensen met een bijstandsuitkering of een heel laag inkomen is de bureaucratie een dagelijkse energieslurper. Vooral het invullen van de vele aanvraagformulieren kost enorm veel tijd en energie. Ik droom weleens van een samenleving zonder formulieren. Droom je met me mee?

Veel te veel verschillende regelingen Niet alleen onze overheid, ook de gemeenten zouden eens moeten kijken naar de geld- en goederen rondpompmachine die ze gecreëerd hebben. Ik geef een voorbeeld. Gezinnen met een laag inkomen komen meestal in aanmerking voor kwijtschelding van gemeentelijke belastingen zoals rioolheffing en afvalstoffenheffing. Goed bedoeld natuurlijk, maar deze vorm van liefdadigheid gaat gepaard met enorme bureaucratie.

Ontheffing aanvragen = een lijdensweg Een paar weken geleden kreeg ik een mail van een moeder die me schreef over de lijdensweg die haar dochter moest doorstaan om vrijstelling van gemeentelijke belastingen aan te vragen. De gemeente waar haar dochter woont, had de beoordeling van de aanvragen uitbesteed aan een extern bureau. Bij zo’n mededeling frons ik al mijn wenkbrauwen: Hoezo extern bureau? Het formulier dat haar dochter moest invullen bestond uit vier pagina’s ingewikkelde vragen. Urenlang hebben ze zich samen door de vragen gezwoegd. Ze moest kopieën maken van alle bankafschriften van de laatste drie maanden, belastingaanslagen en beschikkingen, correspondentie van de UWV en heel veel andere, niet-relevante informatie. Uiteindelijk hadden ze maar liefst 51 pagina’s gekopieerd die aan bijlagen meegestuurd moesten worden. Haar dochter heeft het maar aangetekend (dus duur) verstuurd, want stel je voor dat het kwijt zou raken.  Inmiddels is dat ruim twee maanden geleden en heeft ze nog niets gehoord. Dan vraag ik me af waarom de gemeente niet gewoon alle gezinnen op bijstandsniveau automatisch van alle gemeentelijke belastingen ontheft? Laat iedereen vrijwillig een verklaring ondertekenen dat zij zelf geen gegevens hoeven aan te leveren of formulieren in te vullen, maar dat de gemeente bij alle instanties hun inkomensgegevens kan checken. Als er nu een direct lijntje komt met de belastingdienst, dan is dat zo geregeld. Scheelt frustratie, kosten en vrachtwagens aan papier voor de aanvrager en voor de gemeenten scheelt het duizenden controleurs, ambtenaren, hulpverleners en externe bureaus die nu de aanvragen behandelen en de bureaucratie in stand houden.

Een gratis Laptop? Veel gemeenten geven aan schoolgaande kinderen uit deze gezinnen een gratis laptop. Moeten wel weer heel veel formulieren voor ingevuld worden. Het kind moet verplicht een computercursus volgen, terwijl het kind zelf in een kwartiertje al lichtjaren handiger met de computer is, dan de trainer.

 

Mijn droom: we bannen Armoede onze Samenleving uit! Zoals ik in het begin van mijn column vertelde: ik droom weleens van een samenleving zonder formulieren. Hoe heerlijk zou het zijn als we met zijn allen streven naar een aanvraagformulierloze maatschappij? Kom je samen met mij ontdekken of dit te realiseren is? Op 14 september zoeken we naar de mogelijkheden. Zoek je mee? Inschrijven kan via www.dagvandearmoede.nl, hier vind je ook het dagprogramma!